DENEME-TÜRK-İSLAM DÜŞÜNCESİ
1.
“Mevlana’ya göre öncesiz, sonrasız mutluluk, güzel iyi ve mutlak doğru olan Tanrı gücünü ve yüceliğini göstermek için bu evreni yaratmıştır. O halde evren Tanrı’nın kendini gösterdiği görüntüler alanıdır. Vahdet-i Vücud (varlığın birliği) adı verilen bu anlayışa göre tanrı evrenin özü, diğer varlıklar ise belirtileridir. Evren Tanrı’nın güzelliğinin bir görüntüsüdür. İnsan ise eşref-i mahlûktur (varlıkların en şereflisi). Mevlana’nın felsefesi, aşk temelinde evrensel bir ahlak yasasının varlığını kabul eder.”
Yukarıdaki paragrafa bakarak aşağıdakilerden hangisini söyleyemeyiz?
A) Tanrı, insanı diğer yarattıklarından ayrı tutarak ona Tanrı’nın bilgisine ulaşma şerefi vermiştir.
B) İnsanı diğer varlıklardan ayıran aklıdır ve her konuda aklını kullanmalıdır.
C) Varlıklar içinde bir tek insan, Tanrı’nın verdiği ilahi ruh ile Tanrı’nın özünü ve güzelliğini sezebilir.
D) Ancak bedensel ve toplumsal zevkler Tanrı’ya ulaşmayı engeller. Bunun için insan bu zevklerden uzaklaşıp aşk yolu ile Tanrı’ya ulaşmalıdır.
E) Aşk sayesinde insan, Tanrı’nın yarattığı her şeyi Tanrı adına sever.
Doğru Cevap: B
2.
“Duydum ki bizi bırakmaya azmediyorsun etme
Başka bir yar başka bir dosta meylediyorsun etme
………………
Aşıklarla başa çıkacak gücün yoksa eğer
Aşka öyleyse ne diye hayret ediyorsun etme”
Bu şiirde kimlerden bahsedilmektedir?
A) Mevlana – Şems
B) Tapduk Emre – Yunus Emre
C) Hoca Ahmet Yesevi – Hacı Bektaş Veli
D) Leyla – Mecnun
E) Kerem – Aslı
Doğru Cevap: A
3.
Mevlana, Yunus Emre ve Hoca Ahmet Yesevi’nin ahlak anlayışları için aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?
A) İnsanın eylemlerinde özgür olup olmadığını tartışırlar.
B) Toplumdan hareketle toplum için kurallar koyarlar.
C) Bireysel iç yaşantıdan yola çıkarak birbirlerini seven insanlardan oluşan toplumsal bir yaşama yönelirler.
D) İnsanın aklı ile Tanrı’ya yönelip mutlu olacağını savunurlar.
E) Vahiy yolu ile peygambere gönderilen Tanrı buyruklarının önemine dikkat çekerler.
Doğru Cevap: C
4.
Mutasavvıfların Batı’ya tesiri ile ilgili olarak aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?
A) İslam tasavvufu Batı skolastiklerine nüfuz etmiştir.
B) Tasavvufun Batı’ya gerçek manada tesirinden söz edilemez.
C) Dante, İlahi Komedya’yı yazarken büyük ölçüde İslam mutasavvıflarından etkilenmiştir.
D) Dante, birçok İslam mutasavvıfına ait eserlerin Latinceye yapılan çevirilerini biliyordu.
E) İbni Arabi’nin Fütuhat’ı Asin Palacios tarafından işlenmiştir.
Doğru Cevap: B
5.
Aşağıdakilerden hangisi İslam düşüncesinin Batı’ya geçiş yollarından biri değildir?
A) Müslümanların Sicilya, Endülüs ve Güney İtalya kıyılarını fethetmeleriyle doğrudan temas
B) İslam eğitim kurumlarının birebir taklit edilmesi
C) Batılıların İslam ülkelerine eğitim için gitmeleri
D) Diplomatik ilişkiler
E) Resmî dilin Arapça olması
Doğru Cevap: E
6.
Aşağıdakilerden hangisi Gazali’nin farklı sunumlarından biri değildir?
A) Gazali, İslam’ı felsefi cereyanların olumsuz etkisinden koruyan gerçek bir din ulusudur.
B) Gazali, gerçek bir filozoftur.
C) Gazali, İslam dünyasında “felsefe ve dolayısıyla bilim”i bitiren kişidir.
D) Gazali, dünyadan elini ve eteğini büsbütün çekerek kendini dine adayan bir mutasavvıftır.
E) Gazali, tabiiyyat ve riyaziyat alanına yönelmiştir.
Doğru Cevap: E
7.
İslam düşüncesinin doğuşuyla ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?
A) Düşünürlerin sadece aklına dayalı olarak doğmuştur.
B) Kur’an’a dayalı olarak doğmuştur.
C) Yabancı kaynaklara dayalı olarak doğmuştur.
D) Sünnete dayalı olarak doğmuştur.
E) Müslüman milletlerin eski kültürlerine dayalı olarak doğmuştur.
Doğru Cevap: A
8.
Aşağıdakilerden hangisi Türk düşünce tarihi yazımındaki zorluklardan biri değildir?
A) Geçmiş hakkında ilgisizlik ve bilgisizlik
B) Alt yapı yetersizliği
C) Tarih yazıcılığının kabul görmemesi
D) Teknik çalışmaların yetersizliği
E) Arşiv ve kütüphanelerden yeteri gibi faydalanmamak
Doğru Cevap: D
9.
İslam felsefi düşüncesine en çok aşağıdakilerden hangisi kaynaklık etmiştir?
A) Eski Mısır düşüncesi
B) Acem düşüncesi
C) Hind düşüncesi
D) Fenike düşüncesi
E) Antik Yunan düşüncesi
Doğru Cevap: E
10.
- yy.da Anadolu’da İslami düşüncenin yayılmasında büyük rol oynamıştır.
İslam dininin inanç, ibadet, ahlak ilkelerini anlatırken dinin sevgi, barış ve hoşgörü yönünü ön plana çıkarmıştır.
Sohbetlerinde şiirsel bir dil kullandığı “nefes” adı verilen ilahiler söylemiştir.
“Makalat” adlı eseri ile meşhurdur.
Yukarıda anlatılan Türk-İslam büyüğü kimdir?
A) Ahi Evran
B) Hacı Bektaş-ı Veli
C) Mevlana
D) Yunus Emre
E) Hacı Bayram-ı Veli
Doğru Cevap: B
11.
Mistik / tasavvufi düşüncelerdeki benzerlik ve farklılıklar göz önünde tutulduğunda aşağıdakilerden hangisi doğru değildir?
A) Bütün büyük dünya dinlerinde mistisizmin ifade ediliş biçimleri arasında bir hayli fark vardır.
B) Farklı dinlerdeki mistik tecrübeleri ifade eden kavramların bazı ortak yanları bulunmaktadır.
C) Dünyadaki bütün mistik doktrinler birbirinin tamamen aynı olan kavramsal yapılar içermez.
D) Mutlak hakikat tecrübesi her zaman aynı kavramla ifade edilmiştir.
E) Tecrübe ve anlayışta belirgin bir şekilde birlik görülür.
Doğru Cevap: D
12.
Aşağıdakilerden hangisi Yunus Emre için söylenmemiştir?
A) İslam sufiliğini Türk geleneksel kültür zevki ve yapısına göre yeniden yorumlamıştır.
B) İslami kültürden çok eski çağ Anadolu’sunun putperest/pagan kültüründen beslenen Türk halklarının ortak kültürünün bir ürünüdür.
C) İnsanca bir sevginin, bir coşkunun ürünüdür; Tanrıyı insanlaştırmaktan insanı tanrılaştırmaya kadar bütün ateist/hümanist evrelerden geçmiştir.
D) İslam düşüncesinden ve İslam tasavvufundan beslenen bir İslam şairidir.
E) Yazdığı şiir ve kitaplarla İslam dünyasını derinden etkilemiştir.
Doğru Cevap: B
13.
Türklerde İslam düşüncesinin oluşmasında büyük etkisi olan ilk Türk mutasavvıflarındandır.
Kendisinden sonra gelen Anadolu’daki birçok mutasavvıfı etkilemiştir.
Sade ve duru bir Türkçeyle yazdığı şiirlerinin toplandığı Divan adlı eseri bulunmaktadır.
Yukarıda anlatılan Türk-İslam büyüğü kimdir?
A) Ahi Evran
B) Hoca Ahmet Yesevi
C) Hacı Bektaş-ı Veli
D) Yunus Emre
E) Hacı Bayram-ı Veli
Doğru Cevap: D
14.
Felsefeyi Yunan’dan, bilimi Avrupa’dan başlatmanın gayesi aşağıdakilerden hangisi olamaz?
A) Avrupa’nın İslam dünyasına karşı duyduğu aşağılık kompleksi
B) Geçmişten günümüze İslam ve Hıristiyanlık dünyası arasında bulunan düşmanlık ve rekabet duyguları
C) Batı’da bilimin, Yunanistan’da ise felsefenin gerçekten başlamış olması
D) Batı’nın hegemonik amaç ve hedeflerinin gerçekleşmesi için zemin hazırlanması
E) Batı’nın her zaman güçlü görünmesi için yürütülen bir tür siyaset
Doğru Cevap: C
15.
“Ne ben benim, ne sen sensin, ne de sen bensin… Hem ben benim, hem sen sensin, hem sen bensin.”
Mevlana’ya ait olan yukarıdaki şiirde “sen” ve “ben” ifadeleri kimlere karşılık gelmektedir?
A) Nefis – Ruh
B) İnsan – Şeytan
C) Allah – Melek
D) Allah – İnsan
E) Melek ve Cin
Doğru Cevap: D
16.
“Allah’ı felsefe terimleri ve akıl yürütme yolları ile tanımak mümkün değildir. Allah ancak sevgi yolu ile bilinir.”
Bu görüş, aşağıdaki İslam düşünürlerinden hangisine ait değildir?
A) Muhyiddin İbni Arabi
B) Hoca Ahmet Yesevi
C) Mevlana
D) Yunus Emre
E) Farabi
Doğru Cevap: E
17.
“Zahid olma abid olma âşık ol sen
Mihnet çekip aşk yolunda sadık ol sen
Nefsi tepip dergâhına layık ol sen
Aşksızların ham canı yok imanı yok”
Yukarıdaki kıta aşağıdaki düşünürlerden hangisine aittir?
A) Yunus Emre
B) Hoca Ahmet Yesevi
C) Mevlana
D) Hacı Bektaş-ı Veli
E) Şems-i Tebrizi
Doğru Cevap: B
18.
Dante’nin “İlahi Komedya” adlı eserinin yazımında aşağıdakilerden hangisinin etkisi olmuştur?
A) İbni Sina
B) İbni Arabi
C) Maturidi
D) Farabi
E) İbni Haldun
Doğru Cevap: B
19.
“Erkek dişi sorulmaz, muhabbetin dilinde.
Hak’kın yarattığı her şey yerli yerinde:
Bizim nazarımızda, kadın-erkek farkı yok.
Noksanlıkla, eksiklik senin görüşlerinde”
Yukarıdaki kıta aşağıdaki düşünürlerden hangisine aittir?
A) Yunus Emre
B) Hoca Ahmet Yesevi
C) Mevlana
D) Hacı Bektaş-ı Veli
E) Şems-i Tebrizi
Doğru Cevap: D
20.
Aşağıdakilerden hangisi 12. ve 13. yüzyıl İslam düşünürlerinden biri değildir?
A) Hoca Ahmet Yesevi
B) Mevlana Celaleddin-i Rumi
C) Yunus Emre
D) Hacı Bektaş-ı Veli
E) Hacı Bayram-ı Veli
Doğru Cevap: E
II. İBN ARABİ TEST SORULARI
21.
“İbn Arabi’nin vahdet-i vücud anlayışına göre, Tanrı varlığın kendisidir ve yokluk diye bir kavram yoktur. Varoluş tek bir hakikat olup, bizim günlük hayatta tecrübe ettiğimiz çokluk aslında bu tek varlığın farklı tezahürleridir.”
Bu paragrafa göre aşağıdaki yorumlardan hangisi doğrudur?
A) İbn Arabi’ye göre yokluk mutlak anlamda vardır
B) Çokluk tamamen yanılsamadır, gerçekte yoktur
C) Görünürdeki çokluk, tek varlığın farklı görünümleridir
D) Tanrı ile evren arasında hiçbir ilişki yoktur
E) İbn Arabi panteist bir düşünürdür
Doğru Cevap: C
22.
“İbn Arabi’ye göre ‘Gizli hazine idim, bilinmek istedim’ hadisi, Tanrı’nın yaratılış amacını açıklar. Tanrı kendini insanda en mükemmel şekilde açığa çıkarmıştır ve insan-ı kamil bu tecellinin zirvesidir.”
Bu paragraftan çıkarılabilecek en doğru sonuç nedir?
A) İnsan Tanrı’nın halifesidir ve onu yansıtır
B) Tanrı sadece insanda tecelli eder
C) İnsan Tanrı’nın yerine geçebilir
D) Hadisler İbn Arabi’nin tek kaynağıdır
E) İnsan-ı kamil kavramı Kur’an’da geçer
Doğru Cevap: A
23.
“İbn Arabi, varlığın beş mertebesinden bahseder: Zat, isimler, fiiller, imgesel alem ve duyular alemi. Bu mertebeler Tanrı’nın tecelli sürecinin aşamalarını gösterir.”
Bu parçaya göre aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?
A) Tecelli süreci mertebeler halinde gerçekleşir
B) Duyular alemi en alt mertebedir
C) Zat mertebesi tecellinin başlangıcıdır
D) İsimler ve fiiller aynı mertebededir
E) İmgesel alem duyular aleminden üstündür
Doğru Cevap: D
24.
“İbn Arabi’ye göre cennet ve cehennem aslında aynı gerçeğin farklı tezahürleridir. Kişinin sabit özüne uygun olarak yaşadığı hayat, onun için ödül veya ceza olur.”
Bu görüşe göre aşağıdakilerden hangisi doğrudur?
A) Cennet ve cehennem mutlak anlamda aynıdır
B) Kişinin kaderi özü tarafından belirlenir
C) İnsanlar özgür iradeye sahip değildir
D) Cehennem aslında yoktur
E) Ödül ve ceza subjektif değildir
Doğru Cevap: B
25.
“İbn Arabi’nin eserlerinin zor anlaşılması, onun karmaşık sembolik dilinden kaynaklanır. Kendisi de ‘Bizim sözlerimiz çeşitli perdelerle örtülüdür’ diyerek bu durumu açıklar.”
Bu parçaya göre İbn Arabi’nin eserleri neden zor anlaşılır?
A) Arapça bilmeyenler için yazılmıştır
B) Sembolik ve örtük bir dil kullanmıştır
C) Yazılarında çelişkiler vardır
D) Felsefi terimler kullanmaktan kaçınmıştır
E) Sadece sufilerin anlayacağı şekilde yazmıştır
Doğru Cevap: B
26.
“İbn Arabi, Tanrı’nın isimlerinin (esmaü’l-hüsna) fenomenler dünyası ile Tanrısal bulunuş arasında köprü olduğunu söyler. Her isim Tanrı’nın kendini açığa vurma yollarından biridir.”
Bu görüşe göre aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?
A) İsimler Tanrı’nın özü değildir
B) İsimler birer ilişkidir
C) Her ismin kendine has anlamı vardır
D) İsimler Tanrı’nın tamamını açıklar
E) İsimler tecelli sürecinin parçasıdır
Doğru Cevap: D
27.
“İbn Arabi’ye göre yaratılış, Tanrı’nın ‘Ol’ emriyle gerçekleşir. Ancak bu emir üçlü bir yapıdadır: Zat, irade ve söz. Bu üç unsur yaratılışın temelidir.”
Bu parçaya göre yaratılış süreci nasıl gerçekleşir?
A) Anlık ve nedensiz bir şekilde
B) Üç aşamalı bir süreçle
C) Sadece iradeyle
D) Zatın doğrudan tecellisiyle
E) İsimlerin birleşmesiyle
Doğru Cevap: B
28.
“İbn Arabi, peygamberleri ‘hekim’ olarak niteler. Tıpkı hekimin hastayı normal haline döndürmesi gibi, peygamberler de insanları özlerine uygun yola iletir.”
Bu benzetmeye göre peygamberlerin görevi nedir?
A) İnsanları zorla doğru yola sokmak
B) Herkesi kendi özüne uygun yönlendirmek
C) Sadece iyi insanlara rehberlik etmek
D) Toplumu tek tip hale getirmek
E) İnsanların özünü değiştirmek
Doğru Cevap: B
29.
“İbn Arabi’nin vahdet-i vücud anlayışı panteizmle karıştırılmamalıdır. Ona göre Tanrı hem alemle aynı hem de ondan farklıdır. Bu görünüşte çelişkili durum, tecelli öğretisiyle açıklanır.”
Bu parçaya göre İbn Arabi’nin görüşü için hangisi doğrudur?
A) Tamamen panteist bir görüştür
B) Tanrı ve alem arasında ikili bir ilişki vardır
C) Tanrı alemin içinde erimiştir
D) Alem Tanrı’nın bir parçasıdır
E) Tanrı ve alem arasında hiçbir bağ yoktur
Doğru Cevap: B
30.
“İbn Arabi’ye göre insan küçük alem (alem-i sağir), evren ise büyük insan (insan-ı kebir) olarak görülebilir. Bu, insanın evrenle olan derin bağını gösterir.”
Bu görüşe göre aşağıdakilerden hangisi çıkarılamaz?
A) İnsan evrenin özetidir
B) Evren insanın genişlemiş halidir
C) İnsan ve evren birbirini tamamlar
D) İnsan evrenden üstündür
E) İnsan-evren arasında bir benzerlik vardır
Doğru Cevap: D
III. İBN-İ ARABİ SEMBOLİZMİ
31.
“Gizli bir hazine idim; bilinmeyi sevdim; mahlûkatı yarattım” kudsî hadisiyle ilgili olarak İbnü’l-Arabî’nin metafizik düşüncesinde yaratılışın amacı nedir?
A) Tanrı’nın kendini bilme arzusunun tezahürü
B) İnsanların Tanrı’yı test etmesi için fırsat yaratma
C) Evrenin fiziksel yasalarını oluşturma
D) Meleklerin varlığını kanıtlama
E) Kötülük problemini çözme
Doğru Cevap: A
32.
İbnü’l-Arabî’nin “Huve lâ huve” (O’dur ama O değildir) formülüyle ifade ettiği ayna metaforu için aşağıdakilerden hangisi söylenemez?
A) Tanrı’nın tecellisini ifade eder
B) İnsanın Tanrı’yı yansıtma potansiyelini gösterir
C) Kalbin arındıkça daha iyi yansıtacağını ima eder
D) Tanrı ile evrenin tamamen aynı olduğunu savunur
E) Varlıkların farklı yansıma dereceleri olduğunu gösterir
Doğru Cevap: D
33.
İbnü’l-Arabî’nin harf sembolizmiyle ilgili olarak aşağıdaki yorumlardan hangisi doğrudur?
A) Harfler sadece dilbilimsel unsurlardır
B) “Elif” çokluğu, “Be” birliği temsil eder
C) A’yân-ı sâbite harflerle ifade edilen potansiyellerdir
D) İnsan-ı kâmil sadece bir harfi temsil eder
E) Harf sembolizmi sadece Kur’an harfleri için geçerlidir
Doğru Cevap: C
34.
İbnü’l-Arabî’nin nur (ışık) anlayışı için aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?
A) Işık sadece fiziksel bir fenomendir
B) Tanrı’nın zuhur biçimini ifade eder
C) Varlık mertebeleri ışığın yoğunluklarıdır
D) Bilginin idrak edilmesiyle ilişkilidir
E) İç aydınlanmayı sembolize eder
Doğru Cevap: A
35.
İbnü’l-Arabî’nin sembol anlayışının modern insan için önemi nedir?
A) Sadece tarihsel bir ilgi alanıdır
B) Anlam kaybına karşı bir rehberdir
C) Bilimsel gelişmeleri engellemiştir
D) Sadece sufiler için geçerlidir
E) Literal dini anlayışı destekler
Doğru Cevap: B
IV. EK SORULAR
36.
Mutasavvıfların Batı’ya tesiri ile ilgili olarak aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?
A) İslam tasavvufu Batı skolastiklerine nüfuz etmiştir.
B) Tasavvufun Batı’ya gerçek manada tesirinden söz edilemez.
C) Dante, İlahi Komedya’yı yazarken büyük ölçüde İslam mutasavvıflarından etkilenmiştir.
D) Dante, birçok İslam mutasavvıfına ait eserlerin Latinceye yapılan çevirilerini biliyordu.
E) İbni Arabi’nin Fütuhat’ı Asin Palacios tarafından işlendi.
Doğru Cevap: C
37.
“Sana âlem görünen,
Hakikatte Allah’tır,
Allah birdir vallahi,
Sanma ki birkaç ola.”
Bu dizelerde aşağıdaki kavramlardan hangisi vurgulanmaktadır?
A) Vahdet-i Şuhut
B) Tevhid
C) Panteizm
D) Vahdet-i Vücut
E) Şatahat
Doğru Cevap: D
38.
“Ne ben benim, ne sen sensin, ne de sen bensin… Hem ben benim, hem sen sensin, hem sen bensin.”
Mevlana’ya ait olan yukarıdaki şiirde “sen” ve “ben” ifadeleri kimlere karşılık gelmektedir?
A) Nefis – Ruh
B) İnsan – Şeytan
C) Allah – Melek
D) Allah – İnsan
E) Melek ve Cin
Doğru Cevap: D
V. MEVLANA SORULARI
39.
Mevlana’nın nedensellik anlayışıyla ilgili aşağıdaki paragrafı okuyunuz:
“Mevlâna’ya göre evrendeki olaylar zincirinde ‘determinizm’ değil ‘indeterminizm’ geçerlidir. O, sebep-sonuç ilişkisinin zorunlu olmadığını, alışkanlıklarımız nedeniyle böyle düşündüğümüzü savunur. Kur’an’daki mucizeleri örnek göstererek Allah’ın iradesiyle bu ilişkinin bozulabileceğini belirtir.”
Bu paragrafa göre Mevlâna’nın nedensellik görüşü için hangisi doğrudur?
A) Katı bir determinizm savunucusudur
B) Sebep-sonuç ilişkisini mutlak görmez
C) Bilimsel yasaları tamamen reddeder
D) Tüm olayları tesadüfi kabul eder
E) Doğa yasalarının değişmez olduğunu savunur
Doğru Cevap: B
40.
“Mevlâna, Gazali’nin Tehafüt’ündeki görüşlerden etkilenerek, sebep-sonuç ilişkisinin alışkanlık olduğunu savunur. Her ikisi de örneklerini Kur’an’daki mucizelerden seçmiştir. İlginçtir ki David Hume da benzer görüşleriyle bu geleneği sürdürmüştür.”
Bu parçaya göre aşağıdakilerden hangisi söylenemez?
A) Mevlâna Gazali’den etkilenmiştir
B) Üç düşünür de indeterminizmi savunur
C) Hume tamamen bağımsız fikirler üretmiştir
D) Mucizeler nedensellik tartışmasında örnektir
E) İslam düşüncesi Hume’u etkilemiş olabilir
Doğru Cevap: C
41.
“Mevlâna teleolojik delili kullanırken ‘bir resmi inceleyip ressamı sormamak ne kadar yanlışsa, evrene bakıp Allah’ı anmamak da o kadar yanlıştır’ der. Ayrıca hareket delilini kullanarak her hareketin bir hareket ettiricisi olduğunu belirtir.”
Bu parçaya göre Mevlâna’nın Allah’ın varlığına ilişkin hangi delilleri kullandığı söylenebilir?
A) Sadece dini metinlere dayanır
B) Felsefi ve teolojik delilleri birleştirir
C) Yalnızca mistik deneyimleri referans alır
D) Bilimsel verileri tamamen reddeder
E) Sadece Aristo’nun delillerini kullanır
Doğru Cevap: B
42.
“Mevlâna Mesnevi’de ‘sebepler üzerinde başka sebepler vardır, sebebe bakma O’na bak’ diyerek nedensellik zincirinin sonunda Allah’ın olduğunu vurgular. Peygamberlerin mucizelerini örnek göstererek sebep-sonuç ilişkisinin aşılabileceğini belirtir.”
Bu görüşe göre Mevlâna için hangisi doğrudur?
A) Sebepleri tamamen önemsiz görür
B) Sebepleri aşan bir ilahi irade olduğunu savunur
C) Bilimsel çalışmaları gereksiz bulur
D) Tüm doğa yasalarını reddeder
E) Sebepleri mutlak ve değişmez görür
Doğru Cevap: B
43.
“Mevlâna’nın ‘batan gemide ateist olmaz’ sözü, insanın fıtraten Allah inancına yatkın olduğunu gösterir. Ontolojik delili de kullanarak bu inancın doğuştan geldiğini savunur.”
Bu parçaya göre Mevlâna’nın iman anlayışı için hangisi doğrudur?
A) İmanın tamamen rasyonel temelleri vardır
B) İnsan doğasında Allah inancı mevcuttur
C) İman sadece mucizelerle mümkündür
D) İnanç tamamen sonradan kazanılır
E) Akıl ile iman çelişir
Doğru Cevap: B
44.
“Mevlâna’ya göre evren en ince detayına kadar planlanmıştır. Ancak bu katı bir determinizm değil, Allah’ın iradesine dayalı bir düzendir. Sünnetullah kavramıyla bu düzeni açıklar.”
Bu görüş için hangisi söylenebilir?
A) Mevlâna tamamen rastgele bir evren savunur
B) Evrenin hem düzenli hem de ilahi iradeye açık olduğunu savunur
C) Doğa yasalarının mutlak olduğunu iddia eder
D) Bilimsel çalışmaları anlamsız bulur
E) Evrende hiçbir düzen olmadığını savunur
Doğru Cevap: B
45.
“Gazali, Mevlâna ve Hume nedensellik konusunda benzer görüşler paylaşır. Her üçü de sebep-sonuç ilişkisinin zorunlu olmadığını, alışkanlık temelli olduğunu savunur. Ancak Gazali ve Mevlâna bunu mucizelerle, Hume ise felsefi argümanlarla temellendirir.”
Bu karşılaştırmaya göre hangisi doğrudur?
A) Üç düşünür de tamamen aynı gerekçelere dayanır
B) Temel görüş benzer ama dayanaklar farklıdır
C) Hume diğerlerinden tamamen bağımsızdır
D) Sadece Mevlâna dini referanslar kullanır
E) Gazali ve Hume tamamen aynı metodolojiyi kullanır
Doğru Cevap: B
46.
“Mevlâna’nın ‘aklın zirvesi öz iken aklın kabuktur’ sözü, onun akıl ve sezgi ilişkisine bakışını gösterir. O, felsefi akıl yürütmeleri kullanmakla birlikte, nihai hakikate ulaşmada kalbi öne çıkarır.”
Bu görüşe göre Mevlâna için hangisi doğrudur?
A) Aklı tamamen reddeder
B) Akıl ve sezgiyi birleştirir
C) Sadece rasyonel yöntemleri kabul eder
D) Bilimsel yöntemi tek geçerli yol görür
E) Tüm dini inançları irrasyonel kabul eder
Doğru Cevap: B
47.
“Mevlâna’nın nedensellik anlayışı, Allah’ın sürekli yaratma eyleminde olduğu fikrine dayanır. Ona göre sebep-sonuç ilişkisi Allah’ın adetullahıdır, ancak O dilediğinde bu ilişkiyi değiştirebilir.”
Bu görüş için hangisi söylenemez?
A) Allah’ın aktif iradesini vurgular
B) Doğa yasalarını mutlak görmez
C) Mucizeleri imkansız kabul eder
D) İlahi iradeyi ön planda tutar
E) Sünnetullah kavramını kullanır
Doğru Cevap: C
48.
“Mevlâna’nın felsefi kaynakları incelendiğinde Yunan filozoflarından İslam düşünürlerine kadar geniş bir yelpaze görülür. Ancak o bu fikirleri kendi tasavvufi sistemine uyarlayarak özgün bir sentez oluşturmuştur.”
Bu parçaya göre Mevlâna’nın düşünce yapısı için hangisi doğrudur?
A) Tamamen orijinal fikirler üretmiştir
B) Başkalarının fikirlerini olduğu gibi kopyalamıştır
C) Çeşitli kaynaklardan beslenerek özgünleştirmiştir
D) Sadece dini metinlere dayanır
E) Batı felsefesini tamamen reddetmiştir
Doğru Cevap: C
49.
Paragraftan Mevlana’nın 13. yüzyılda Anadolu’da nasıl bir ortamda yetiştiğiyle ilgili aşağıdakilerden hangisi çıkarılamaz?
A) Anadolu, siyasi ve sosyal çalkantıların yaşandığı bir dönemden geçmektedir.
B) Moğol istilaları, Anadolu halkını derinden etkilemiştir.
C) Mevlana, Moğollarla doğrudan çatışmalara girmiştir.
D) Mevlana, ilmi yolculuğuna Belh’ten başlamıştır.
E) Anadolu’ya göç eden bilginlerden biridir.
Doğru Cevap: C
50.
Aşağıdaki yargılardan hangisi Mevlana’nın Konya’ya geliş süreci hakkında verilen bilgilerle uyuşmaz?
A) Konya, dönemin en önemli kültürel merkezlerinden biridir.
B) Mevlana, Konya’ya kendi isteğiyle yerleşmiştir.
C) Sultan Alaeddin Keykubat Mevlana’yı Konya’ya özel olarak davet etmiştir.
D) Mevlana’nın babası Konya’da vefat etmiştir.
E) Mevlana, babasının ölümünden sonra ilmi ve manevi açıdan büyük bir boşluk yaşamıştır.
Doğru Cevap: B
51.
Mevlana’nın eğitim süreci ile ilgili aşağıdaki çıkarımlardan hangisi yapılamaz?
A) Fıkıh, kelam ve hadis gibi İslami ilimlerde derinleşmiştir.
B) Doğu ve Batı düşüncesine dair metinlerle yoğun şekilde ilgilenmiştir.
C) Halep ve Şam seyahatleri onun eğitimine katkı sağlamıştır.
D) Şiirle ilgilenmesi eğitim döneminde başlamıştır.
E) Eğitim süreci onu önemli bir dini lider haline getirmiştir.
Doğru Cevap: D
52.
Şems-i Tebrizi ile Mevlana’nın ilişkisiyle ilgili olarak aşağıdaki yargılardan hangisi metne göre yanlıştır?
A) Şems, Mevlana’yı derin bir içsel dönüşüme sevk etmiştir.
B) Bu ilişki zamanla halk ve öğrenciler arasında kıskançlığa neden olmuştur.
C) Mevlana, Şems sayesinde kitap bilgisini terk etmiştir.
D) Mevlana, Şems’in etkisiyle yazdığı eserlerinde akılcı düşünceyi terk etmiştir.
E) Şems’in gelişi Mevlana’nın tasavvufi yönünü geliştirmiştir.
Doğru Cevap: D
53.
Mevlana’nın “aşk” kavramına yüklediği anlam aşağıdakilerden hangisiyle en iyi ifade edilebilir?
A) Toplumsal kurallardan kaçışın ifadesidir.
B) Sadece beşeri duygulara dayalı bir bağlılıktır.
C) İlahi hakikate ulaşma yoludur.
D) Geleneksel dini yapıya bir başkaldırıdır.
E) Aklın tamamen reddedilmesidir.
Doğru Cevap: C
54.
Aşağıdakilerden hangisi Mevlana’nın sema anlayışı ile doğrudan bağdaşmaz?
A) Evrensel bir dönüş hareketini simgeler.
B) İlahi aşkı ifade etmenin sembolik bir yoludur.
C) Ruhun arınmasını sağlayan bir ibadettir.
D) Tamamen fiziksel bir dans gösterisidir.
E) Haktan alınanı halka ulaştırma eylemidir.
Doğru Cevap: D
55.
Mevlana’nın Mesnevi’yi yazma süreciyle ilgili olarak aşağıdakilerden hangisi söylenemez?
A) Çelebi Hüsameddin, eserin yazılmasında önemli bir rol oynamıştır.
B) İlk 18 beyti Mevlana’nın kendi el yazısıyla yazdığı belirtilmektedir.
C) Eser, Mevlana’nın ilmi yönünün ifadesidir.
D) Mesnevi tamamen Şems-i Tebrizi tarafından kaleme alınmıştır.
E) Mesnevi, ilahi aşk ve vahdet temalarını işler.
Doğru Cevap: D
56.
Aşağıdakilerden hangisi Mevlana’nın evrensel etkisinin bir sonucu olarak gösterilemez?
A) Eserlerinin farklı din mensupları tarafından benimsenmesi
B) UNESCO tarafından adına yıl ilan edilmesi
C) Farklı coğrafyalarda farklı isimlerle anılması
D) Sadece Müslüman halklar arasında tanınması
E) Batılı şair ve düşünürler üzerinde etkili olması
Doğru Cevap: D
57.
Mevlana’nın ölüm anlayışıyla ilgili aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?
A) Ölümü bir ayrılık değil, vuslat olarak görür.
B) Ölüm gününü “Şeb-i Arus” olarak nitelendirir.
C) Ölümü, ilahi sevgiliye kavuşma anı olarak yorumlar.
D) Ölüm, onun öğretisinde trajik bir son değildir.
E) Ölüm sonrası fikirlerinin unutulacağına inanır.
Doğru Cevap: E
58.
Aşağıdaki yargılardan hangisi Mevlana’nın düşünce sistemiyle örtüşmez?
A) İnsanlar arasında din ayrımı yapmaz.
B) Aşkın insanı hakikate götüren bir araç olduğunu savunur.
C) Her insanın içinde tanrısal bir cevherin varlığına inanır.
D) Bilgeliği sadece kitaplarla sınırlı görür.
E) Evrensel bir hoşgörü anlayışını savunur.
Doğru Cevap: D
VI. HOCA AHMET YESEVİ SORULARI
59.
Ahmet Yesevî’nin eğitim hayatı incelendiğinde, hem Arslan Baba hem de Yusuf Hemedani gibi dönemin önemli mutasavvıflarından eğitim aldığı, ayrıca geçmiş büyük sûfîlerden de ilham aldığı görülmektedir. Bu eğitim süreci, onun hem teorik hem de pratik bir tasavvuf anlayışı geliştirmesinde etkili olmuştur.
Bu bilgiye göre aşağıdakilerden hangisi söylenemez?
A) Ahmet Yesevî, sadece bir kişiden tasavvufi eğitim almıştır.
B) Tasavvufî düşüncesi hem çağdaşları hem de öncülleriyle bağlantılıdır.
C) Eğitim süreci çok katmanlı bir manevî birikim sağlamıştır.
D) Maveraünnehir’deki ilim merkezlerinden etkilenmiştir.
E) Ahmet Yesevî’nin ilham aldığı isimler arasında Hallâc-ı Mansûr da vardır.
Doğru Cevap: A
60.
Ahmet Yesevî, Arapça ve Farsçaya hâkim olmasına rağmen, hikmetlerini halkın kolaylıkla anlayabileceği bir Türkçe ile kaleme almıştır. Bu durum onun halkı bilinçlendirme ve İslam’ı benimsetme çabasında ne denli pratik ve stratejik davrandığını gösterir.
Bu paragrafa göre Ahmet Yesevî’nin dil tercihiyle ilgili aşağıdakilerden hangisi çıkarılamaz?
A) Arapça ve Farsça’dan daha az değerli bulduğu için Türkçeyi tercih etmiştir.
B) İrşad faaliyetlerinde halkın anlayacağı dile yönelmiştir.
C) Hece veznini tercih ederek şiirlerini halkın diline yaklaştırmıştır.
D) Dil tercihi, geniş kitlelere ulaşmasına katkı sağlamıştır.
E) Türkçeyi dinî mesajın yayılmasında etkili bir araç olarak kullanmıştır.
Doğru Cevap: A
61.
Yesevilik, İslam’ın Türk coğrafyasındaki yayılımında etkili olmuş ve Bektaşilik, Nakşibendilik gibi sonraki tarikatları derinden etkilemiştir. Ahmet Yesevî’nin öğrencileri, onun düşünce sistemini farklı bölgelere taşımış ve irşad faaliyetlerini sürdürmüşlerdir.
Bu bilgiye dayanarak aşağıdakilerden hangisi doğrudur?
A) Yesevilik, yalnızca Kazakistan çevresinde etkili olmuştur.
B) Ahmet Yesevî’nin etkisi öğrencileriyle sınırlı kalmıştır.
C) Yesevî’nin düşüncesi zamanla Anadolu’ya yayılmamıştır.
D) Yesevîlik, kendisinden sonra gelen bazı tarikatların oluşumunda rol oynamıştır.
E) Yesevî düşüncesi sadece şiirler yoluyla aktarılmıştır.
Doğru Cevap: D
62.
Ahmet Yesevî’nin sünnete bağlılığı o derece güçlüdür ki, hayatının son evresini Hz. Peygamber’in vefat yaşı olan altmış üç yaşında yer altına çekilerek geçirmiştir. Bu sembolik hareket, onun peygambere duyduğu aşkın ve bağlılığın göstergesidir.
Bu bağlamda aşağıdakilerden hangisi bu davranışın anlamıyla çelişir?
A) Hz. Peygamber’in örnekliğine duyulan büyük bir sevginin ifadesidir.
B) Dervişane bir teslimiyetin ve manevi eğitimin nişanesidir.
C) Dünya hayatına duyulan arzunun simgesidir.
D) Tasavvufi sadelikle örülmüş bir yaşam biçimidir.
E) Sünnetin mecazi değil, gerçek anlamda yaşanması gerektiğinin göstergesidir.
Doğru Cevap: C
63.
Yesevî, hikmetlerinde zalimleri, rüşvetçileri, dini suistimal edenleri eleştirirken; bu tutumuyla toplumsal ahlakı tesis etmeye ve dini yozlaşmadan korumaya çalışmıştır.
Buna göre aşağıdakilerden hangisi Yesevî’nin eleştirdiği tiplerden biri değildir?
A) Dini makamını çıkar için kullanan kadılar
B) Hakkı adaletle gözeten hâkimler
C) Harama el uzatan müftüler
D) Rüşvet karşılığında hüküm veren kişiler
E) Gerçekleri çarpıtarak fetva veren mollalar
Doğru Cevap: B
64.
Yesevî tarikatı, dört kapı kırk makam esasına dayanır. Bu sistemde şeriat, tarikat, marifet ve hakikat aşamaları bireyin manevi tekâmülünde basamakları oluşturur.
Bu bağlamda aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?
A) Şeriat kapısında iman ve ibadet temelli bir yaklaşım vardır.
B) Marifet kapısı, bireyin edep ve ahlaki olgunluğunu temel alır.
C) Tarikat aşaması zikir ve seyr-i süluk süreçlerini kapsar.
D) Hakikat kapısında Allah’ın cemalini görme arzusu vardır.
E) Dört kapı sistemi, bireysel eğitimi hem teorik hem pratik boyutuyla içerir.
Doğru Cevap: C
65.
Ahmet Yesevî’nin kadın-erkek birlikte ibadet edilebileceğini savunması, dönemin bazı alimleri tarafından tepkiyle karşılanmış; ancak o, sembolik ve mistik bir yöntemle bu tepkilere cevap vermiştir.
Bu bağlamda aşağıdakilerden hangisi, onun görüşünü desteklemek için yaptığı eylemi doğru özetler?
A) Alimlerin bulunduğu dergâhta toplu vaazlar vermiştir.
B) Kadınlara özel bir dergâh açmıştır.
C) Alimlere pamuk ve ateş içeren bir hokka göndermiştir.
D) Şiirlerinde kadınları yüceltmiştir.
E) Zikirlerde sadece erkeklerin bulunmasını istemiştir.
Doğru Cevap: C
66.
Divan-ı Hikmet’te Yesevî, hem dinî öğretileri sade bir dille aktarmış hem de toplumun maneviyatını şekillendiren özlü öğütlerde bulunmuştur. Bu eser zamanla Anadolu’daki tasavvuf anlayışını da etkilemiştir.
Bu bilgiye göre aşağıdaki çıkarımlardan hangisi yapılabilir?
A) Divan-ı Hikmet sadece Arap coğrafyasında okunmuştur.
B) Eser, sadece tarikat mensuplarına yönelik hazırlanmıştır.
C) Yesevî’nin dili sade olduğu için ilmi çevrelerce ciddiye alınmamıştır.
D) Eserdeki öğütler halk diline uygun ve geniş çevrelerce anlaşılabilirdir.
E) Ahmet Yesevî, eserinde sadece ahireti konu edinmiştir.
Doğru Cevap: D
67.
Yesevî’nin tasavvuf anlayışı sadece bireysel değil, toplumsal bir yapının da inşasına yöneliktir. Bu yönüyle hem bireyin ahlakını hem de toplumun düzenini hedefler.
Aşağıdakilerden hangisi Yesevî’nin bu yönüne uygun bir çıkarım olmaz?
A) Ahlaki yozlaşmaya karşı eleştiriler geliştirmiştir.
B) Tasavvufun bireysel boyutuna odaklanarak toplumu ihmal etmiştir.
C) Manevi değerleri yaymak için dervişler yetiştirmiştir.
D) Toplumun dini gelişimini Türkçe eserlerle sağlamıştır.
E) İnsanları İslam’a kazandırma çabası kolektif bir bilinç oluşturmuştur.
Doğru Cevap: B
68.
Yesevî, Allah’a duyduğu sevgi ve özlemi dile getirirken, geçmişteki hatalarından pişman olduğunu ifade eder ve nihayetinde Allah’ın cemalini görme ümidiyle ibadet eder.
Bu duygu ve düşüncelere göre aşağıdaki yorumlardan hangisi yanlıştır?
A) Yesevî’nin tasavvuf anlayışı pişmanlık ve aşk temellidir.
B) Hikmetlerinde Allah’a ulaşmanın yollarını sorgular.
C) Ahirete dair kaygıları şiirlerine yansımıştır.
D) Günahlarından arınmayı reddetmiş ve tevekkülsüzlüğü savunmuştur.
E) Allah’ı görme arzusunu en yüce amaç olarak tanımlar.
Doğru Cevap: D
VII. HACI BEKTAŞ VELİ SORULARI
69.
Hacı Bektaş Veli’nin eserlerinde Kur’an ve Sünnet temelinde bir düşünce inşa ettiği görülmektedir. Özellikle Makalât adlı eserinde 160’a yakın ayetin ve 20’den fazla hadisin yer aldığı belirtilmektedir. Bu durum onun tasavvufi öğretisinin İslam’ın ana kaynaklarına dayalı olduğunu göstermektedir.
Bu bilgiye göre aşağıdakilerden hangisi çıkarılamaz?
A) Hacı Bektaş Veli, ayet ve hadisleri merkeze alan bir dini anlayış geliştirmiştir.
B) O’nun eserleri, biçimsel geleneklerden çok, içerik odaklıdır.
C) Hacı Bektaş Veli, İslam’ın asli kaynaklarına bağlı kalmaya özen göstermiştir.
D) Eserlerinde dini referansları azaltarak evrensel bir dil kullanmayı tercih etmiştir.
E) Makalât, onun düşünce dünyasında Kur’an-Sünnet eksenli yapının somut örneğidir.
Doğru Cevap: D
70.
Yaşar Nuri Öztürk, Hacı Bektaş Veli’nin fikirlerinin temelini Kur’an ve hadislere dayandırdığını ve özellikle Makalât’ın bu yönünün açıkça görüldüğünü belirtmektedir.
Bu ifadeye göre Öztürk’ün Hacı Bektaş Veli ile ilgili vurgusu aşağıdakilerden hangisidir?
A) Eserlerinde modern felsefi kavramlara sıkça yer verdiğidir.
B) Tüm fikirlerinin halk efsanelerinden türediğidir.
C) Sözlerinin evrensel ahlak ilkeleriyle örtüştüğüdür.
D) Düşünce sistematiğinin İslam’ın temel metinleriyle iç içe olduğudur.
E) Fikirlerinin tamamen şiirsel öğelerden ibaret olduğudur.
Doğru Cevap: D
71.
Hacı Bektaş Veli’nin “Yetmiş iki milleti bir gör” sözü, onun kapsayıcı ve evrensel insan anlayışının bir ifadesidir. Bu yaklaşım, insanları inanç, ırk ya da ideoloji temelinde ayırmayan bir tasavvuf felsefesine işaret etmektedir.
Bu bakış açısına göre aşağıdakilerden hangisi Hacı Bektaş Veli’nin öğretisine aykırıdır?
A) Farklı inançlardan bireylerin insani haklara eşit şekilde sahip olması
B) Bir kişiyi sadece mezhebine göre değerlendirmek
C) İnsan merkezli bir düşünce yapısı geliştirmek
D) İnancı ne olursa olsun herkese saygı göstermek
E) İnsanların eşitliğini gönül merkezli bir yaklaşımla ele almak
Doğru Cevap: B
72.
Hacı Bektaş Veli’ye göre insan, kâinatın okunması gereken en büyük kitabıdır. Bu yaklaşımda insan sadece bir varlık değil; hakikate açılan bir kapı olarak görülür.
Bu anlayıştan yola çıkarak aşağıdaki yargılardan hangisine ulaşılamaz?
A) İnsanı tanımak, ilahi hakikati kavramanın anahtarıdır.
B) İnsanı dışlayıcı bakış açısı, hakikatin göz ardı edilmesidir.
C) Dış dünyayı anlamak, insanı anlamadan mümkün değildir.
D) İnsanın kendisi kutsal kitaplardan daha üstün tutulmalıdır.
E) Varlıkla ilgili çözümlemeler insan merkezli yapılmalıdır.
Doğru Cevap: D
73.
“Biz dile ve söze bakmayız, içe ve hâle bakarız” sözü, Hacı Bektaş Veli’nin tasavvuf anlayışında şekilciliğe değil, öz’e önem verdiğini gösterir. Bu ifade, kişinin sözlerinden çok davranışları ve niyetinin dikkate alınması gerektiğini vurgular.
Bu bağlamda aşağıdakilerden hangisi bu anlayışa terstir?
A) Kalbi temiz olan kişiye saygı göstermek
B) Dış görünüşe göre insanların değerini belirlemek
C) İnsanın hal ve davranışlarını merkeze almak
D) Dindarlığı sadece ibadet şekline indirgememek
E) İçsel arınmayı yaşamın merkezine koymak
Doğru Cevap: B
74.
“Gönül Kâbesini üstün tutmak gerekir” sözüyle Hacı Bektaş Veli, insan kalbini kutsal bir mekan olarak tanımlar. Bu görüş, Allah’a ulaşmada iç dünyanın ve samimi niyetin fiziksel mekânlardan daha önemli olduğunu savunur.
Bu anlayış aşağıdakilerden hangisini en iyi açıklar?
A) Kutsal mekanlarda yapılan ibadetlerin fazileti
B) Kalbi temiz olmayanın hac ibadetinin eksik kalacağı düşüncesi
C) Kâbe’yi ziyaretin ruhsal bir zorunluluk olduğu inancı
D) İnançsız kişilerin ibadet etmesinin anlamsızlığı
E) Dışsal ritüellerin Tanrı katında her zaman geçerli sayılması
Doğru Cevap: B
75.
“Hararet nardadır, sacda değildir; keramet baştadır, tacda değildir” beyti, Hacı Bektaş Veli’nin yüzeysel görüntüye değil, hakikate dayalı bir tasavvuf anlayışı geliştirdiğini gösterir. Bu söz, dışsal unvanların veya dini sembollerin özü temsil etmediğine işaret eder.
Bu yaklaşıma göre aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?
A) Gerçek değer içsel yetkinliktir, dışsal semboller geçicidir.
B) Keramet sahibi olmak, manevi olgunlukla ilgilidir.
C) Görüntüsel dindarlık, özle çeliştiğinde değersizdir.
D) Dış kıyafetler bir kişinin inanç derinliğini gösterir.
E) Tasavvuf, içsel kemale erişmeyi önceleyen bir disiplindir.
Doğru Cevap: D
76.
Hacı Bektaş Veli, “Her ne ararsan kendinde ara” sözüyle insanın dışarıdan değil, kendi içinden arayarak hakikate ulaşabileceğini vurgulamıştır. Bu ifade, bireyin içsel yolculuğuna, kendini tanımasına ve özbenliğiyle yüzleşmesine çağrıdır.
Bu görüş, aşağıdakilerden hangisini dışlar?
A) İçsel sorgulama ile ruhsal olgunluk kazanılabileceği düşüncesini
B) Hakikate ulaşmanın bireysel çabayla mümkün olduğunu
C) Maneviyatın kaynağının bireyin içinde olduğu fikrini
D) Bireyin kurtuluşu için dışsal otoritelere körü körüne bağlanmasını
E) Dinin yalnızca bireyin dışında bulunan bir sistem olduğu anlayışını
Doğru Cevap: E
77.
Hacı Bektaş Veli, dini hayatın merkezine sevgiyi, hoşgörüyü ve birlik duygusunu koymuştur. “Gelin dostlar bir olalım” çağrısı, mezhep, inanç ya da fikir ayrılıklarından ziyade ortak bir gönül dili inşa etmeye yöneliktir.
Bu çağrının toplumsal işlevi aşağıdakilerden hangisidir?
A) Bireycilik anlayışını ön plana çıkarmak
B) Toplumu mezheplere göre ayırmak
C) Birlik içinde yaşama idealini güçlendirmek
D) Farklı inançlara sahip bireyleri dışlamak
E) Hoşgörüyü bireysel bir tavırla sınırlamak
Doğru Cevap: C
78.
Hacı Bektaş Veli, hizmet, hikmet ve saygı ilkeleriyle davranmayı öğütler. “Ayağa kalkarsan hizmet amacıyla kalk, eğer konuşacaksan hikmet ile konuş ve oturacağın zaman saygı ile otur” sözüyle insanın her eyleminde etik ve bilinçli olması gerektiğini vurgular.
Bu öğretiye göre aşağıdakilerden hangisi uygun bir davranış biçimi sayılmaz?
A) Yerinden kalkarken sadece çıkar elde etmeyi düşünmek
B) Konuşurken sözlerinin etkisini ölçmek
C) Toplum içinde davranışlarında saygıyı esas almak
D) Sözü olanın onu bilgiyle temellendirmesi
E) Davranışları ahlak ve ölçüyle düzenlemek
Doğru Cevap: A
VIII. YUNUS EMRE SORULARI
79.
Yunus Emre, Anadolu’nun Moğol istilaları ve iç karışıklıklarla sarsıldığı bir dönemde halkın umudu olmuştur. Savaş, kıtlık ve umutsuzluk içindeki halka, aşk ve sevgi temelli bir dünya görüşü sunmuş, bu yolla manevî bir sığınak inşa etmiştir.
Bu bilgiler ışığında Yunus Emre’nin dönemin toplumsal koşullarına yaklaşımı için aşağıdakilerden hangisi söylenemez?
A) Dönemin sosyal bunalımlarını aşmak için metafizik ve ahlaki bir yöneliş sunmuştur.
B) Anadolu halkının acılarına kayıtsız kalmamış, şiiriyle teselli olmuştur.
C) Dönemin siyasi otoritelerine karşı radikal isyan çağrılarında bulunmuştur.
D) Toplumsal huzursuzluklara karşı sevgi ve irfan merkezli çözümler önermiştir.
E) Hak yolunu göstermek için şiirlerini halka hitaben sade bir dille yazmıştır.
Doğru Cevap: C
80.
Yunus Emre’ye göre ilim, sadece kitap okumakla veya zahiri bilgiyle sınırlı değildir. O, “İlim ilim bilmektir, ilim kendin bilmektir” diyerek kişinin kendi nefsini tanımasının gerçek bilgi olduğunu ifade eder.
Bu anlayışa göre Yunus Emre’nin “ilim” anlayışı için aşağıdakilerden hangisi çıkarılamaz?
A) Bireyin içsel arayışı, dışsal bilgi birikiminden daha önemlidir.
B) Kişi, nefsini tanımadığı sürece gerçek bilgiden uzaktadır.
C) İlim, teorik bilgiyle sınırlı olmayan ahlaki bir olgunlaşmadır.
D) Dini bilgi yalnızca kitaplardan öğrenilmelidir.
E) Gerçek ilim, benliği aşarak Hakk’a yönelmektir.
Doğru Cevap: D
81.
Yunus Emre’nin “Aslım Hak’tır, şek değil” ifadesi, onun varlık anlayışının öz merkezli ve aşkın temelli olduğunu gösterir. O, insanın varlığının tesadüfen değil, Allah’ın iradesiyle şekillendiğine inanır.
Bu bağlamda aşağıdakilerden hangisi Yunus’un düşüncesine uygun değildir?
A) Evrende tesadüf yoktur, her şey ilahi iradeye bağlıdır.
B) İnsan, varlığının kaynağını Allah’ta bulur.
C) Allah’ın dışında hiçbir varlık mutlak değildir.
D) İnsanın varlığı evrimsel bir tesadüfler zinciridir.
E) İlahi aşk, varlıkların gerçek anlamını kavramada anahtardır.
Doğru Cevap: D
82.
Yunus Emre, şiirlerinde Allah’ın sadece gökyüzünde değil, her varlıkta, özellikle insanın kalbinde olduğunu vurgular. “Ete kemiğe büründüm, Yunus diye göründüm” beyti, ilahi tecellinin insanla somutlaştığını ifade eder.
Bu anlayıştan hareketle aşağıdakilerden hangisine ulaşılamaz?
A) Allah, insan varlığında tecelli eder.
B) İlahî hakikat, fiziksel evrende olduğu kadar insanın iç aleminde de mevcuttur.
C) Allah, sadece göksel bir figür olarak tahayyül edilemez.
D) İnsan, Tanrı’nın yerine geçer ve mutlak varlık olur.
E) Yunus’un tasavvuf anlayışı, vahdet-i vücûd görüşüne yakındır.
Doğru Cevap: D
83.
Yunus Emre, “Ben gelmedim dava için, benim işim sevi için” dizelerinde kavga yerine sevgiyi, ayrılık yerine birlik ve merhameti tercih ettiğini dile getirir.
Bu ifadeye göre Yunus’un yaklaşımıyla aşağıdakilerden hangisi çelişir?
A) İnsanı din, dil, ırk farkı gözetmeksizin sevmek.
B) Herkesin gönlünde Tanrı’yı bulabileceğini kabul etmek.
C) Toplumsal kutuplaşmalara karşı barışçıl söylemler üretmek.
D) İyiliği ve güzelliği sadece kendi inanç grubuyla sınırlı tutmak.
E) Gönülleri kazanarak hakikate çağırmak.
Doğru Cevap: D
84.
Yunus Emre, kendisine buğday mı nefes mi istediği sorulduğunda buğdayı tercih etmiş, ancak daha sonra bu seçimin geçici olduğunu fark ederek pişman olmuştur.
Bu kıssadan çıkarılabilecek ahlaki öğreti aşağıdakilerden hangisidir?
A) İnsanlar dünyevî ihtiyaçlarını öncelemelidir.
B) Maddi istekler, manevi kazanımların önüne geçmemelidir.
C) Toplumsal refah, bireysel irşattan daha kıymetlidir.
D) Açlık ve fakirlik her türlü maneviyatı anlamsız kılar.
E) Yardım almak, manevi eğitimle çatışır.
Doğru Cevap: B
85.
Yunus Emre, ilahi aşkı insanın özü olarak görür. “Aşkın aldı benden beni, bana seni gerek seni” dizelerinde görüldüğü gibi, benlikten arınmak ve tamamen Allah’a yönelmek onun tasavvuf anlayışının temelini oluşturur.
Bu perspektiften bakıldığında aşağıdakilerden hangisi Yunus’un aşk anlayışına aykırıdır?
A) Aşk, benliği terk ederek Hakk’a ulaşma yoludur.
B) Aşk, yalnızca mecazi ilişkilerle sınırlı bir hissiyattır.
C) Aşkla yanmak, insanı hakikate hazırlar.
D) Aşk, varlıkla değil yoklukla derinleşir.
E) Gerçek aşk, dünyayı değil Yaradanı sevmektir.
Doğru Cevap: B
86.
Yunus Emre, zahiri dindarlığın değil, gönül dervişliğinin önemli olduğunu vurgular. “Dervişlik dedikleri hırka ile taç değil; gönlü derviş eyleyen hırkaya muhtaç değil” dizeleriyle bu görüşünü dile getirir.
Bu yaklaşım hangi anlayışla çelişir?
A) Dervişliğin simgesi olan kıyafetlerin anlamdan daha önemli olduğu inancı.
B) Maneviyatın kişinin içsel olgunluğuyla ilgili olduğu fikri.
C) Tasavvufun şekil değil öz meselesi olduğu görüşü.
D) Gönül ehli olmanın dışsal sembollerden üstün olduğu anlayışı.
E) İnsanın iç dünyasının ahlaki değerleri belirlediği düşüncesi.
Doğru Cevap: A
87.
Yunus Emre’nin Mevlana ile Konya’daki karşılaşmasında söylediği “Biz kimseye kin tutmayız, kamu alem birdir bize” sözleri, onun hoşgörü temelli bir dünya görüşü benimsediğini gösterir.
Bu söze dayanarak Yunus Emre’nin toplumsal idealine dair aşağıdaki sonuçlardan hangisi çıkarılamaz?
A) Farklılıkların birliğe engel olmadığını savunur.
B) İnsanları mezhep ya da inançlarına göre ayırmaz.
C) Bireysel hakikatlerin evrensel barışı getireceğine inanır.
D) Toplumsal düzenin ancak ceza ve zorlama ile sağlanacağını savunur.
E) Herkesin ortak paydada buluşabileceği bir gönül dünyası kurmaya çalışır.
Doğru Cevap: D
88.
Yunus Emre’nin çilehaneye girişi, onun nefsini terbiye etmeye yönelik bir süreçtir. Çilehane, tasavvufî anlamda benliğin silinip Hakk’ın muradına teslim olunduğu mekândır.
Bu bağlamda çile sürecinin anlamı aşağıdakilerden hangisidir?
A) Bireyin dünyevi zevklere daha çok yönelmesi.
B) Tasavvufun sadece fiziksel dayanıklılık gerektiren bir ritüel olması.
C) İnsanın kendi iradesini silerek Allah’ın iradesine teslim olması.
D) Toplumsal hizmetin önünde bir engel olması.
E) Sadece inzivaya çekilmek için yapılan geleneksel bir uygulama olması.
Doğru Cevap: C
Bir yanıt yazın